Nöbetçi Eczaneler
Ortadoğu yüzyıllardır büyük güçlerin hesaplaşma sahası olmaya devam ediyor. Her dönemde farklı aktörler sahneye çıkıyor, farklı senaryolar yazılıyor; fakat değişmeyen tek şey var: Bu coğrafyada yaşayan insanların çektiği acı. Birileri strateji masalarında haritalar üzerinde yeni planlar çizerken, gerçek hayatta şehirler yıkılıyor, çocuklar yetim kalıyor, toplumlar parçalanıyor.
Bugün konuşulan senaryolardan biri İran’dır. Dün Irak’tı, önce Afganistan’dı, yarın hangi ülkenin hedef gösterileceğini ise kimse kesin olarak bilmiyor. Ancak modern tarihe baktığımızda şu soru kaçınılmazdır: Amerika Birleşik Devletleri hangi coğrafyaya gerçekten barış ve istikrar getirmiştir?
Afganistan’da yirmi yıl süren savaşın sonunda geriye yıkılmış bir ülke kaldı. Irak’ta “kitle imha silahları” iddiasıyla başlatılan müdahale, yıllarca süren iç savaşın ve milyonlarca insanın hayatını kaybetmesinin kapısını araladı. Libya’da rejim değişti ama devlet düzeni çöktü. Suriye’de büyük güçlerin vekâlet savaşları hâlâ milyonlarca insanın hayatını etkiliyor. Bu tablo, modern dünyanın en büyük çelişkilerinden birini ortaya koyuyor: Barış ve özgürlük söylemleriyle yapılan müdahaleler çoğu zaman daha büyük kaoslara yol açıyor.
Bu karmaşık denklem içinde Türk dünyasının yaşadıkları da ayrı bir yer tutuyor. Tarih boyunca geniş bir coğrafyaya yayılan Türk toplulukları, farklı dönemlerde büyük acılar yaşamıştır. Azerbaycan’da yaşanan Khojaly Massacre, Balkanlar’da yaşanan trajediler ve Bosnian War, bugün Xinjiang’da yaşayan Uygur Türklerinin karşı karşıya olduğu kültürel ve siyasi baskılar bu hafızanın parçalarıdır. Aynı şekilde Kırım’daki, Kerkük’teki, Tebriz’deki ve Balkanlardaki Türk topluluklarının yaşadığı zorluklar da Türk dünyasının ortak hafızasında derin izler bırakmıştır.
Fakat Türk tarihinin dikkat çekici bir yönü vardır: Büyük imparatorluklar kurmuş olmalarına rağmen Türk devlet geleneğinde adalet fikri her zaman merkezi bir yer tutmuştur. Selçuklu’dan Osmanlı’ya uzanan devlet anlayışında “devletin bekası” ile “halkın huzuru” aynı çizgide düşünülmüştür. Osmanlı’nın yüzyıllar boyunca farklı dinleri ve milletleri aynı çatı altında barış içinde yaşatabilmesi, bu anlayışın en önemli örneklerinden biridir.
Bugün dünyada dengeler yeniden değişiyor. Küresel güç merkezleri yer değiştiriyor, yeni ittifaklar kuruluyor. Ekonomik ve siyasi güç dengeleri yeniden şekilleniyor. Böyle dönemler tarihte sık görülür; fakat her dönüşüm aynı zamanda yeni sorumluluklar da doğurur.
Türkiye ve Türk dünyası için asıl mesele yalnızca güç sahibi olmak değildir. Asıl mesele, gücü hangi amaç için kullanacağıdır. Eğer tarih gerçekten bir rehber olacaksa, Türklerin rolü savaşları büyütmek değil; adalet ve denge kuran bir güç olmak olmalıdır. Çünkü gerçek liderlik yalnızca güçle değil, adaletle ölçülür.
Ortadoğu’da kalıcı barışın sağlanması, Filistin meselesinin çözülmesi, bölgedeki toplumların huzura kavuşması ancak adil ve kapsayıcı bir yaklaşım ile mümkün olabilir. Bu yaklaşımın temelinde ise intikam değil; insanlık, merhamet ve adalet olmalıdır.
Belki de bugün dünyanın en çok ihtiyaç duyduğu şey tam olarak budur: Gücü yalnızca çıkar için değil, insanlık için kullanan bir anlayış.
Türk milletinin tarihsel birikimi ve kültürel mirası, böyle bir anlayışın mümkün olduğunu gösteren örneklerle doludur. Eğer geleceğin dünyasında yeni bir denge kurulacaksa, bu dengenin temeli güç gösterileri değil; adalet, huzur ve insan onuru üzerine kurulmalıdır.
Çünkü gerçek büyüklük, başkalarını ezmekte değil; herkese adil davranabilmektedir.
YORUMLAR