Nöbetçi Eczaneler
Bizim çocukluğumuzun bayramları bir başkaydı, mahalleye inen bir neşe, bir heyecan, bir kucaklaşmaydı.
Bayramdan bir hafta önce başlardı hazırlıklar. Anneler evi dip köşe temizler, camlar silinir, halılar silkelenirdi. “Misafir gelecek” cümlesi başlı başına bir motivasyondu. Misafir odası gerçekten misafir içindi; en güzel örtüler, en kıymetli fincanlar o gün çıkarılırdı.
Arife günü ayrı bir telaştı. Berberler dolup taşar, babalar tıraş sırası beklerdi. Biz çocuklara bayramlıklar genelde bir beden büyük alınırdı; “Seneye de giyersin.” O ayakkabılar gece yatağın başucuna konur, sabah erkenden giyilirdi. Vurursa vursun, önemli değildi; bayramlıktı ya, yeterdi…
Bayram sabahı ezanla uyanılırdı. Evde mis gibi kolonya kokusu… Büyükler erkek çocuklarıyla bayram namazına gider, kız çocukları ise pencereden yollarını gözlerdi. Dönüşte kapıda sıraya girer, önce dedenin, sonra babanın eli öpülürdü. O el öpmenin içinde hem saygı hem de bir aidiyet duygusu vardı. Harçlık ikinci plandaydı; asıl mesele o cümlenin sıcaklığıydı: “Allah nice bayramlara ulaştırsın.”
Sonra başlardı mahalle turu. 80’lerde, 90’larda ev ve apartman kapıları hep açıktı. Zili çalınca “Gel yavrum” sesi duyulurdu içeriden. Şekerler avuç avuç verilirdi; çikolatalar, akide şekerleri… Poşetimiz doldukça kalbimiz de dolardı. Harçlıklar genelde kâğıt paraydı, bazen de bozuklukların şıngırtısı cebimizde küçük bir servet gibi ses çıkarırdı.
Köyü olanlar için bayram daha da başkaydı. Otobüs yolculukları, valizler, ikram edilen kekler… Köydeki büyüklerin tek tek ziyaret edilmesi, mezarlığa gidilip dua edilmesi… Bayram biraz da hatırlamaktı; yaşayanı da, göçeni de.
Eskiden imkânlar bugünkü kadar çok değildi belki ama zaman genişti. Ziyaretler kısa tutulmazdı. “Hadi kalkalım” denmezdi hemen. Çay demlenir, üstüne bir çay daha konurdu. Sohbet uzadıkça bayram derinleşirdi.
Şimdi dönüp bakınca anlıyorum: O bayramları özel yapan sadece şeker ya da harçlık değildi. Birbirimize ayırdığımız zamandı. Aynı sofrada oturmanın, aynı anda gülmenin, aynı duaya “âmin” demenin kıymetiydi.
Eskiden bayramlar biraz daha yavaş, biraz daha temaslıydı. İnsan insana daha yakındı. Belki teknoloji yoktu ama kapılar hep açıktı. Belki hediyeler azdı ama gönüller hep genişti.
Ve galiba en çok da şu yüzden güzeldi: Bayram geldi mi, herkes gerçekten bayramı yaşardı. Sadece bir gün değil, bir iklim olur, içimize yerleşirdi. Bugün hâlâ o günleri özlüyorsak, demek ki o bayramlar sadece takvimde değil, kalbimizde de yer etmişti…
Gelelim bugüne…
Şimdi bayram sabahları biraz daha sessiz. Çoğu evde ilk ses alarmdan geliyor. Bayram mesajları gece yarısından itibaren düşmeye başlıyor: Hazır görseller, uzun dualar, tek tuşla yüzlerce kişiye gönderilen kutlamalar… Eskiden tek tek aradığımız akrabalarla şimdi bir “iyi bayramlar” metniyle yetinebiliyoruz.
Mahalle kültürü de değişti. Sitelerde güvenlik var, kapılar kapalı. Çocuklar eskisi gibi kapı kapı dolaşmıyor. Şeker toplama heyecanının yerini tablet başında geçirilen zaman alabiliyor. Harçlıklar bazen zarfla değil, banka uygulamasından geliyor. “IBAN at” cümlesi, 80’lerin çocuğuna bilim kurgu gibi gelirdi herhalde.
Ziyaretler de kısaldı. Trafik, şehir hayatının koşuşturması, herkesin ayrı planı… Aynı sofrada toplanmak artık daha zor. Eskiden bayramda köy yolları dolar, otobüs terminalleri kalabalık olurdu. Şimdi görüntülü aramalarla hasret gideriyoruz. Uzaklar yakınlaştı ama bazen gönüller biraz mesafeli gibi.
Yine de haksızlık etmeyelim. Bugünün bayramlarının da kendine has güzellikleri var. Gurbetteki bir evlat, annesinin elini ekranın diğer ucundan da olsa öpebiliyor. Eskiden aylarca görüşemeyen akrabalar şimdi anında birbirine ulaşabiliyor. Paylaşım biçimi değişti ama ihtiyaç aynı: Hatırlanmak!
Belki de mesele 80’ler, 90’lar ya da bugün değil. O zamanlar imkân azdı ama zaman çoktu. Şimdi imkân çok ama zaman dar. Eskiden bayram, hayatın merkezindeydi; şimdi hayatın hızına yetişmeye çalışıyor.
Ama bir şey hiç değişmiyor: Bayram sabahı içimize dolan o çocukluk hissi. Kaç yaşında olursak olalım, kapı çalınca içimiz hâlâ kıpır kıpır oluyorsa, bir büyüğün elini öperken içimiz huzur doluyorsa, bayram hâlâ yerli yerindedir.
Belki yapmamız gereken tek şey, bir bayram sabahı telefonu biraz uzağa koyup kapıyı çalmak… İçten bir “Bayramın mübarek olsun” demek. Çünkü bayram en çok, yüz yüze güzel…
Hamza VELİ Mart – 2026
Birikim Okulları Kampüs Müdürü
YORUMLAR