ÖZEL DOSYA

Ortadoğu, son yılların en kritik askeri ve siyasi kırılmalarından birini yaşıyor. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik geniş çaplı hava saldırıları yalnızca askeri hedefleri değil, İran devletinin en üst düzey liderliğini de hedef aldı. Operasyon sonucunda İran’ın dini lideri Ali Hamaney hayatını kaybetti ve bölge yeni bir savaş denklemine girdi.

Analistler bu saldırıyı “rejim başını kesme operasyonu” olarak değerlendirirken, Ortadoğu’da yeni bir jeopolitik düzenin oluşabileceği uyarısı yapılıyor.

“EPIC FURY” OPERASYONU: 500 HEDEF VURULDU

ABD ve İsrail tarafından gerçekleştirilen ve askeri kaynaklarda “Operation Epic Fury” olarak adlandırılan saldırı, İran’ın askeri ve siyasi altyapısını hedef aldı.

Operasyonda:

• 200’den fazla savaş uçağı

• ABD Tomahawk füzeleri

• gelişmiş İHA sistemleri

kullanıldı. Saldırılarda 500’e yakın askeri ve stratejik hedef vuruldu.

Hedefler arasında:

• füze üsleri

• nükleer tesisler

• Devrim Muhafızları komuta merkezleri

• üst düzey askeri toplantılar

bulunuyordu.

Operasyon sırasında İran lideri Hamaney’in Tahran’daki güvenli yerleşkesi vuruldu ve saldırıda hayatını kaybetti.

İRAN’DA LİDERLİK KRİZİ

Hamaney’in ölümü İran’da ciddi bir yönetim boşluğu oluşturdu.

Saldırılarda ayrıca:

• üst düzey güvenlik yetkilileri

• Devrim Muhafızları komutanları

• İran güvenlik bürokrasisinin önemli isimleri

hayatını kaybetti.

İran yönetimi ülke genelinde 40 günlük yas ilan etti ve geçici bir yönetim konseyi kuruldu.

Bu gelişme İran’da iç siyasi dengeleri sarsarken, bazı uzmanlara göre ülke içinde iktidar mücadelesi ve protestoların yeniden yükselmesi ihtimali de bulunuyor.

İRAN’IN İLK MİSİLLEME HAMLESİ

İran saldırılara kısa sürede karşılık verdi.

İran ordusu ve müttefikleri:

• İsrail’e

• ABD üslerine

• Körfez ülkelerindeki askeri noktalara

füze ve kamikaze drone saldırıları düzenledi.

Bu saldırılar özellikle:

• Bahreyn

• Katar

• Kuveyt

• Birleşik Arap Emirlikleri

gibi ülkelerde güvenlik alarmına yol açtı.

Uzmanlar bu aşamanın “bölgesel savaşın ilk evresi” olabileceğini söylüyor.

ABD VE İSRAİL’İN STRATEJİSİ

Uluslararası güvenlik analizlerine göre operasyonun arkasında üç temel stratejik hedef bulunuyor:

1. İran’ın nükleer programını durdurmak

Batılı ülkeler İran’ın nükleer silah geliştirdiğini savunuyor.

2. İran’ın bölgesel etkisini kırmak

İran’ın desteklediği:

• Hizbullah

• Hamas

• Husiler

Ortadoğu’da İsrail ve ABD için en büyük tehdit olarak görülüyor.

3. İran’da rejim değişikliği baskısı oluşturmak

Operasyon sonrası ABD yönetimi İran halkına yönetimi değiştirme çağrısı yaptı.

TÜRKİYE BU DENKLEMDE NEREDE?

Türkiye ise çatışmada taraf olmadığını açıklayarak diplomasi çağrısı yaptı.

Ankara yönetimi:

• çatışmaların durdurulmasını

• uluslararası hukuk temelinde çözüm bulunmasını

savunuyor.

Türkiye’nin NATO üyesi olması ve bölgesel güç konumu nedeniyle doğrudan hedef olması çok düşük ihtimal olarak değerlendiriliyor.

Ancak stratejik analizlerde Türkiye’nin şu nedenlerle önemli bir aktör olduğu belirtiliyor:

• NATO’nun ikinci büyük ordusuna sahip olması

• Karadeniz ve Orta Doğu arasında stratejik konum

• enerji ve ticaret koridorlarının merkezinde bulunması

“İRAN’DAN SONRA TÜRKİYE Mİ?” TARTIŞMASI

Son yıllarda bazı uluslararası analizlerde Türkiye ile İsrail arasındaki siyasi gerilimlerin artması dikkat çekiyor.

Uzmanlara göre İsrail’de bazı çevreler Türkiye’yi “İran sonrası en güçlü bölgesel rakip” olarak değerlendiriyor.

Ancak güvenlik uzmanları bu senaryoyu şu nedenle düşük ihtimal olarak görüyor:

• Türkiye NATO üyesidir

• Türkiye ile doğrudan savaş küresel kriz yaratır

• Avrupa ve ABD için stratejik sonuçları ağır olur

ORTADOĞU’DA BÜYÜK SAVAŞ RİSKİ

Asıl tehlike Türkiye’den çok daha geniş bir bölgesel çatışma.

Olası senaryolar:

1. İran – İsrail tam ölçekli savaş

2. Körfez ülkelerinin çatışmaya dahil olması

3. Hürmüz Boğazı’nın kapanması

4. petrol fiyatlarının küresel kriz yaratması

Uzmanlara göre bu savaşın büyümesi halinde dünya ekonomisi ve enerji güvenliği ciddi şekilde sarsılabilir.

SONUÇ

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırısı yalnızca bir askeri operasyon değil, Ortadoğu’nun siyasi haritasını değiştirebilecek bir kırılma olarak görülüyor.

İran’ın dini liderinin öldürülmesiyle başlayan süreç, bölgede güç dengelerini yeniden şekillendirirken, uluslararası toplumun en büyük korkusu zincirleme bir bölgesel savaşın başlaması.

Şimdilik Türkiye doğrudan hedef değil. Ancak Ortadoğu’daki her büyük kriz gibi bu savaşın etkilerinin Türkiye dahil tüm bölgeyi sarsması bekleniyor.