Nöbetçi Eczaneler
İstinye Üniversitesi (İSÜ) Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sertaç Öztürk, 12 Punto’da yayınlanan Begüm Oktay’ın sunduğu “12’de Bilim” programına katıldı. İSÜ’nün de resmî iş birliği üyesi olduğu Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi’nde (CERN) yer alan Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’ndaki ATLAS Deneyi çalışmalarından bahseden Öztürk, evren ve kara deliklerle ilgili soruları da yanıtladı.
“CERN’ün Kuruluş Amacı Barış İçin Bilim”
CERN ile ilgili bilgi veren Prof. Dr. Öztürk, “1954 yılında barış için bilim sloganıyla İsviçre’nin Cenevre kentinde kuruldu. Amacı, maddenin en küçük halini araştırıp buradan evren hakkında daha geniş perspektifte bilgi sahibi olmaktır. Parçacık fiziğinde veya atom altı dünyaya bakmak için de bu parçacıkları hızlandırmamız gerekiyor. CERN’de etrafı dedektörlerle ve çok hassas sensörlerle çevrili yerlerde parçacıkları hızlandırıyoruz, kafa kafaya çarpıştırıyoruz. Sonra açığa çıkan parçacıklara bakarak tam olarak çarpışma noktasında neler oldu, neler olmalı onları anlamaya çalışıyoruz” dedi.
“Cevap Veremediğimiz Sorulara Bir Şekilde Cevap Arıyoruz”
2005 yılından beri CERN’de çalışmalarda bulunduğunu ifade eden Öztürk, 2018 yılından bugüne kadar da ATLAS deneyinde çalıştığını söyleyerek şöyle devam etti:
“ATLAS deneyi de yine yeni parçacıklar, ek boyutlar, karanlık madde, kara delikler, Higgs Bozonu veya fiziğin cevap veremediği ama bir şekilde cevabı teorisyenler tarafından ortaya konulan henüz gözlemleyemediğimiz o yeni parçacıkları da araştıran bir yapı. Özetle CERN’de yaptığımız şey, evrende cevap veremediğimiz sorulara bir şekilde cevap aramak, orada bulduğumuz sonuçlarla evreni daha iyi anlamaya çalışmaktır.”
“Bütün Sistemler Minimum Enerji, Maksimum Düzensizlik Durumunda Bulunmak İster”
“Fiziğin çok güzel bir yasası var; bütün sistemler minimum enerji, maksimum düzensizlik durumunda bulunmak ister” diyen Öztürk, şöyle devam etti:
“Dolayısıyla bu yeni parçacıklar da kendisinden daha hafif parçacıklara bozulup enerjilerini bir şekilde minimuma getirmeye çalışıyorlar. Dolayısıyla Büyük Hadron Çarpıştırıcısı, 10 üzeri -12 saniye sonraki o ortamı oluşturup daha ağır parçacıklar oluşturuyor. Burada ağır parçacıkların özelliklerini belirliyoruz. Büyük patlamadan sonra evren bu hale nasıl geldi, maddenin bu formu nasıl tam olarak oluştu onu anlamaya çalışıyoruz.”
“CERN’deki En Büyük Keşif Nedir Derseniz Higgs Bozonu Derim”
“CERN’deki bu zamana kadar en büyük gelişme, en önemli keşif nedir?” sorusuna ise Öztürk, bugüne kadar yapılan çok fazla keşif olduğunu söyleyerek yanıt verdi:
“Bakarsanız W ve Z bozonları aslında zayıf etkileşimin ara taşıyıcı parçacıkları, onlar 1980’li yıllarda CERN’de bulundu. Ama asıl tüm dünyanın merak ettiği ve milyarlarca dolar harcanmasına sebep olan Higgs Bozonu’nun 4 Temmuz 2012 yılında duyurusu yapıldı. 2013 yılında da Peter Higgs ve François Englert Nobel ödülü aldı. En büyük keşif nedir derseniz Higgs derim çünkü Higgs Bozonu Amerika’da Tevatron’da bulunamadı. Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’ndan önceki deney olan LEP yani Large Electron-Positron Çarpıştırıcısı’nda arandı bulunamadı. 50 yıldır araştırılan bir parçacıktı.”
“CERN’de Kara Deliklerle İlgili Çalışmalar Yapılıyor”
CERN’de de kara deliklerle ilgili çalışmalar yapıldığını belirten Öztürk, kendisinin de bunları araştırdığını söyleyerek şöyle devam etti:
“Kara delik oluşturmamız için uzay-zaman dokusunu çok ama çok güçlü bir şekilde eğmemiz lazım. Bunun için o gök cisminin yoğunluğunun çok fazla olması gerekiyor. Örneğin, dünyayı bir kara delik haline getirmek isteseydim, onu yaklaşık olarak küçücük bir boncuk boyutlarına kadar sıkıştırmak gerekirdi. Ancak o zaman dünyadan bir kara delik yapabilirdim. CERN’de yapılan şeylerde protonlar çarpıştığı zaman çok küçük hacimde bir şekilde parçacık yoğunluğu oluşturup mikro kara delikler olabilir mi diye araştırıyoruz. Fakat bu oluşan kara delikler etrafındaki her şeyi yutup büyüyecek ve bizi yok edecek şeyler değil. Stephen Hawking’in ortaya attığı Hawking Radyasyonu fikri var; aslında kara delikler ışınım yapıp enerjisini kaybediyor. Dolayısıyla bu oluşan mikro kara deliklerin de bir şekilde Hawking ışınımıyla etrafa yeni parçacıklar salıp buharlaşmasını bekliyoruz. Bu açığa çıkan yeni parçacıklara bakarak da o kara delikler hakkında bilgi sahibi olmayı hedefliyoruz. Ama henüz herhangi bir sinyal gözlemleyemedik.”
“Evrende Başıboş Dolaşan Kara Delikler Var mı Bilmiyoruz”
Kara deliklerin dünyayı yutabileceği tartışmalarıyla ilgili de konuşan Öztürk, “Gözlemleyebildiğimiz, fotoğrafını çektiğimiz yapılar var ama evrende başıboş dolaşan kara delikler var mı ya da evrendeki en küçük kara delik ne, onları bilmiyoruz. Belki hiç farkında olmadığımız bir kara delik hareket ediyor ve güneş sistemine doğru yaklaşıyor da olabilir” dedi.
“Kuantum Bu Kadar Kolay Bir Şey Değil”
Kuantum enerjisini kullananlar, düşünceyi kuantumla şekillendirdiğini iddia edenlerle ilgili de konuşan Öztürk, bunun bilimsel anlamda mümkün olmadığını söyledi. “Kuantum bu kadar kolay bir şey değil” diyen Profesör, sözlerine şöyle devam etti:
“Biz fizikçiler bile tam olarak anlayamıyoruz. Elimizde bir gözlem varsa onun neden olduğunu ifade etmek için elimizde bazı kuramlar olabiliyor. İnsan veya evren bu kadar basit değil. Arkasında yatan mekanizma çok daha karmaşık. O yüzden düşüncenin frekansı arttı, enerji alıyorum gibi şeyler pek mümkün değil.”
İstinye Üniversitesi Hakkında:
İstinye Üniversitesi, “Liv Hospital”, “Medical Park” ve “VM Medical Park” olmak üzere üç ayrı hastane markasını tek çatı altında buluşturan ve sağlık sektöründe 25 yılı aşan bilgi, birikim ve yatırımları olan MLP Care Grubu’nun desteğiyle 21. Yüzyıl Anadolu Vakfı tarafından 2015 yılında kuruldu. Odak noktasında yapay zekâ ve dijitalleşmenin yer aldığı üniversite, güçlü akademik kadrosuyla, eğitim ve araştırma performansıyla ve her alandaki AR-GE çalışmalarıyla çağımızın bilgisinin üretilmesine katkıda bulunuyor. Öğrencilerini bilimin gücüne güvenen, eleştirel düşünebilen, insani ve etik değerlere sahip bireyler olarak yetiştiren İstinye Üniversitesi, sadece teorik bilgiyi odağına almıyor, öğrencilerini bilgilerini pratikte de kullanabilecekleri uygulama alanlarına yönlendiriyor. Bünyesinde dokuz fakülte ve iki meslek yüksekokulu yanında lisansüstü eğitim enstitüsü bulunduran üniversite; edebiyattan sanata, sağlıktan mühendisliğe kadar birçok farklı alanda yetkin bireyler yetiştiriyor. Üniversite eğitim, araştırma, yenilik ve teknoloji geliştirmede mükemmeliyeti hedefleyerek dünyanın öncü üniversitelerinden biri olmayı amaçlıyor. İstinye Üniversitesi’nin ana hedeflerinden bir tanesi ise yerel ve evrensel sorunlara çözümler geliştirerek toplumun gelişimine katkıda bulunmaktır.
