BURSA – Osmanlı ilim ve tasavvuf geleneğinin önemli isimlerinden İsmâil Hakkı Bursevî’nin yaklaşık 23 yılda kaleme aldığı Rûhu’l-Beyân fî Tefsîri’l-Kur’ân, yüzyıllar sonra yeniden okuyucuyla buluştu.
Bursevî’nin kendi el yazısıyla kaleme aldığı 16 defterden oluşan müellif nüshası, ilk kez aslına sadık bir tıpkıbasımla yayımlandı. Çalışma, Bursevî’nin vefatının 300. yılı dolayısıyla Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı ile Bursa Valiliği iş birliğiyle hazırlandı.
Eserin tıpkıbasımı, Rami Kütüphanesi’nde gerçekleştirilen program kapsamında Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy tarafından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a takdim edildi.
23 yıllık çalışmanın izleri bugüne taşındı
İsmâil Hakkı Bursevî’nin en önemli eserlerinden biri kabul edilen Rûhu’l-Beyân, yalnızca içerdiği ilmî bilgilerle değil, doğrudan müellifinin kaleminden çıkmış olması nedeniyle de dikkat çekiyor.
Yaklaşık 23 yıllık bir çalışmanın ürünü olan 16 defterlik tefsir, Bursa’dan başlayarak yüzyıllar boyunca geniş bir coğrafyada okundu. Eserin müellif nüshası ise Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığına bağlı Bursa İnebey Yazma Eser Kütüphanesi’nde muhafaza ediliyor.
Bugüne kadar çeşitli baskıları yapılan ve farklı dillere çevrilen Rûhu’l-Beyân’ın, Bursevî’nin kendi el yazısıyla oluşturduğu nüshası ilk kez bütüncül şekilde tıpkıbasım olarak yayımlandı.
ERSOY: “GELECEK NESİLLERE AKTARMANIN MUTLULUĞUNU YAŞIYORUZ”
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda eserin Cumhurbaşkanı Erdoğan’a takdim edildiğini duyurdu.
Ersoy, çalışmanın Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı ile Bursa Valiliğinin iş birliğiyle hazırlandığını belirterek, Bursevî’nin bizzat kendi el yazısıyla kaleme aldığı 16 defterlik tefsirin ilk kez tıpkıbasım olarak yayımlandığına dikkat çekti.
Bakan Ersoy, Bursevî’nin yaklaşık 23 yılda tamamladığı eserin asırlardır geniş bir coğrafyada okunduğunu belirterek, “Müellifinin kaleminden çıktığı hâliyle gelecek nesillere aktarmanın mutluluğunu yaşıyoruz.” ifadelerini kullandı.
Eserin hikâyesi Bursa Ulucamii’ne uzanıyor
Rûhu’l-Beyân’ın hikâyesinde Bursa’nın önemli bir yeri bulunuyor.
Bursevî’nin eserini zaman içerisinde Bursa Ulucamii’nin kürsülerinde anlattığı, tefsirin de bu ilim ve irfan ortamında şekillenerek geniş bir okuyucu kitlesine ulaştığı aktarılıyor.
Eser, ilerleyen dönemlerde Balkanlar, Anadolu, Şam ve Hicaz başta olmak üzere geniş bir coğrafyada okunurken farklı baskılarla ilim dünyasına ulaştı.
Ancak eserin müellif hattı nüshası, bugüne kadar özgün görünümüyle kapsamlı bir tıpkıbasım çalışmasına konu olmamıştı.
Hazırlanan yeni yayınla birlikte Bursevî’nin yazısı, sayfa düzeni ve yazmanın fiziksel özellikleri korunarak gelecek kuşaklara aktarılmış oldu.
Erdoğan’ın takdim yazısı da eserde yer aldı
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da yayıma özel bir takdim yazısı kaleme aldı.
Erdoğan yazısında, bir milletin kültürel birikiminde âlimlerin, mütefekkirlerin, sanatçıların ve edebiyatçıların önemli bir yere sahip olduğunu belirterek İsmâil Hakkı Bursevî’nin ilim ve düşünce tarihindeki konumuna dikkat çekti.
Bursevî’nin tefsir, tasavvuf, hadis, fıkıh, kelâm ve edebiyat gibi farklı alanlarda 120’nin üzerinde eser verdiğine işaret eden Erdoğan, Rûhu’l-Beyân’ın müellif hattının 16 defter halinde yayımlanmasının, Bursevî’nin gelecek nesillere bırakılan önemli miraslarından biri olduğunu ifade etti.
Sadece bir tefsir değil, Osmanlı kitap sanatının da belgesi
Tıpkıbasım çalışmasının dikkat çeken yönlerinden biri de eserin yalnızca metin içeriğinin değil, fiziksel özelliklerinin de korunması oldu.
Hazırlık sürecinde yazmanın görüntülenmesinden baskıya, kullanılan kâğıttan ciltlemeye kadar farklı aşamalarda alan uzmanlarının görüşlerinden yararlanıldı.
Eserin ölçüleri, yazı karakteri, metin düzeni ve sayfaların zemin renkleri dikkate alınarak özel baskı teknikleri uygulandı.
Tıpkıbasım, özel olarak hazırlanan ahşap bir kutu içerisinde sunuldu. Kutunun üzerinde ise eserin ve müellifinin adı, hattat Mehmed Özçay tarafından hazırlanan hat istifiyle yer aldı.
Böylece çalışma, yalnızca bir tefsir metninin yeniden yayımlanması olmanın ötesine geçerek Osmanlı yazma eser ve kitap sanatının özelliklerini de günümüze taşıyan kapsamlı bir kültür projesine dönüştü.
Tıpkıbasımın yanında araştırma kitabı da hazırlandı
16 defterlik tıpkıbasımın yanında, İsmâil Hakkı Bursevî ve Rûhu’l-Beyân üzerine yapılan güncel araştırmaları bir araya getiren ayrı bir inceleme kitabı da hazırlandı.
Çalışmanın ilmî danışma ve yayın sürecinde tefsir, tasavvuf ve Bursevî araştırmaları alanında uzman isimlerin katkılarından yararlanıldı.
Projeye; Bursa Valisi Erol Ayyıldız’ın yanı sıra Hasan Kâmil Yılmaz, İrfan Gündüz, Mustafa Kara, Mehmed Özçay, Bilal Kemikli, Ali Namlı ve Necdet Yılmaz’ın da katkı sunduğu belirtildi.
Bursevî’nin kaleminden bugüne uzanan miras
İsmâil Hakkı Bursevî’nin el yazısıyla oluşturduğu Rûhu’l-Beyân’ın tıpkıbasımı, aradan geçen yüzyıllara rağmen eserin ilk hâlinin nasıl olduğunu doğrudan görme imkânı sunuyor.
Çalışma, bir yandan Bursevî’nin ilmî mirasını araştırmacıların erişimine açarken diğer yandan Osmanlı döneminin yazma eser geleneğine ait önemli bir örneği gelecek kuşaklara aktarıyor.
Bakan Ersoy da projeye katkı sunan kurum ve isimlere teşekkür ederek İsmâil Hakkı Bursevî’yi vefatının 300. yılı dolayısıyla rahmetle andı.
23 yılda tamamlanan bir eser, 16 defterlik bir miras ve üç asrı aşan bir hatıra… Rûhu’l-Beyân’ın müellif hattı, şimdi ilk kez kendi özgün görünümüyle yeniden okuyucunun karşısında.

