Nöbetçi Eczaneler
ANKARA — Takvimler 28 Ekim 1923’ü gösteriyordu. Millî Mücadele’nin zaferle sonuçlanmasının ardından yeni Türk devletinin yönetim biçiminin açıkça belirlenmesi gerekiyordu. Ankara’da, Çankaya Köşkü’nde yapılan görüşmeler, ertesi gün tarihe geçecek büyük kararın habercisiydi.
Gazi Mustafa Kemal Paşa, o akşam yakın çalışma arkadaşlarına tarihin akışını değiştirecek şu sözleri söyledi:
“Efendiler, yarın Cumhuriyeti ilan edeceğiz!”
Bu söz, yalnızca bir yönetim değişikliğinin değil, millet egemenliğine dayanan yeni bir devlet düzeninin de habercisiydi.
29 EKİM 1923: TARİHİN DÖNÜM NOKTASI
Mustafa Kemal Paşa ile İsmet İnönü, Cumhuriyet’in ilanını mümkün kılacak anayasa değişikliği üzerinde çalıştı. 29 Ekim sabahı başlayan siyasi süreç, akşam saatlerinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde tarihî bir kararla sonuçlandı.
Mecliste görüşülen anayasa değişikliği kabul edildi ve “Türkiye Devleti’nin şekli hükûmeti Cumhuriyettir” hükmü anayasaya eklendi. Böylece Cumhuriyet, 29 Ekim 1923’te resmen ilan edildi.
Ardından yapılan seçimde Gazi Mustafa Kemal Paşa, Meclisteki 158 milletvekilinin oy birliğiyle Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı seçildi.
O gün, yalnızca devletin yönetim biçimi belirlenmedi; Türkiye’nin geleceğine yön verecek yeni bir dönemin de kapıları açıldı.
ATATÜRK’ÜN HAYALİ: EGEMENLİĞİN MİLLETE AİT OLDUĞU BİR TÜRKİYE
Cumhuriyet’in ilanı, yıllar süren bağımsızlık mücadelesinin ardından kazanılan siyasi egemenliğin yeni devlet düzeniyle güvence altına alınması anlamına geliyordu.
Mustafa Kemal Atatürk’ün önderliğinde kurulan Cumhuriyet, sonraki yıllarda eğitimden hukuka, toplumsal yaşamdan devlet yönetimine kadar pek çok alanda gerçekleştirilecek dönüşümlerin temelini oluşturdu.
Atatürk’ün Cumhurbaşkanı seçildikten sonra Meclis kürsüsünde dile getirdiği düşünceler, yeni devletin geleceğine duyduğu güveni ortaya koyuyordu. Türkiye Cumhuriyeti’nin dünya devletleri arasındaki yerini eserleriyle kanıtlayacağını vurgulayan Atatürk, milletin güvenine layık olmak için çalışacağını ifade ediyordu.
TARİHTE BUGÜN: CUMHURİYET 103 YAŞINDA
Aradan geçen 103 yılın ardından 29 Ekim, bağımsızlığın, millî egemenliğin ve ortak geleceğe duyulan inancın simgesi olarak kutlanıyor.
28 Ekim 1923 akşamı Çankaya’da dile getirilen karar, ertesi gün milletin kaderinde yeni bir sayfa açtı. Cumhuriyet’in ilanıyla Türkiye, yönetim biçimini resmen belirledi ve yeni bir döneme adım attı.
Bugün 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nı kutlarken, o tarihî kararın arkasındaki mücadeleyi, fedakârlığı ve bağımsızlık iradesini bir kez daha hatırlıyoruz.
Cumhuriyetimizin 103. yılı kutlu olsun!
Başta Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere, Millî Mücadele’nin bütün kahramanlarını saygı, minnet ve rahmetle anıyoruz.
Kaynak: Türkiye Büyük Millet Meclisi tarihî kayıtları, Atatürk Ansiklopedisi ve Anadolu Ajansı arşivi.
TÜRKİYE’DE GÜN — Tarih, bugün de yolumuzu aydınlatıyor.